โฆษณาอาหารเสริม ทำอย่างไรไม่ผิดกฎหมาย? กฎ อย. ที่ต้องรู้

กฎหมายโฆษณาอาหารเสริม มีอะไรบ้าง?

การโฆษณาอาหารเสริมในไทยมีกฎหมายควบคุมหลายฉบับ ได้แก่ พ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522, ประกาศ อย. ว่าด้วยข้อห้ามการโฆษณา และกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค

ส่วน อย. นั้น ปัจจุบันอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงสาธารณสุข และมีหน้าที่ตรวจสอบสินค้าอาหารเสริมที่โฆษณาหรือนำเสนอข้อมูลอันอาจทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด

ประเด็นที่สำคัญที่สุดคือ: ก่อนโฆษณาอาหารเสริม คุณต้องขอใบอนุญาตโฆษณาอาหาร (ฆอ.) จากสำนักงาน อย. หากทำการโฆษณาโดยไม่มีใบอนุญาต ถือเป็นการตัดตอนโฆษณาผิดกฎหมาย

สิ่งที่ห้ามทำในการโฆษณาอาหารเสริม

สำนักงาน อย. มีข้อห้ามเกี่ยวกับการโฆษณาอาหารเสริมค่อนข้างเข้มงวด เพื่อไม่ให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด หากฝ่าฝืนอาจได้รับบทลงโทษ ดูรายละเอียดต่อไปนี้:

1. ห้ามอวดอ้างสรรพคุณรักษาโรค

ห้ามอ้างว่าอาหารเสริมสามารถรักษา ลดอาการ หรือป้องกันโรคใด ๆ เช่น “ลดอาการเบาหวาน” “รักษามะเร็ง” “แก้ปวดข้อ” “ลดความดันโลหิต” เป็นต้น ถ้าต้องการกล่าวถึงสรรพคุณในลักษณะนี้ สินค้านั้นต้องจดทะเบียนเป็น “ยา” ไม่ใช่อาหารเสริม

2. ห้ามใช้รูปภาพหรือชื่อบุคลากรทางการแพทย์

ห้ามนำรูปภาพของแพทย์ พยาบาล หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพมาใช้ในการโฆษณา โดยใช้การพูดว่า “แพทย์แนะนำ” “หมอชอบ” “ผู้เชี่ยวชาญเลือก” ไม่ว่าจะเป็นการพูดตรงๆ หรือแค่บอกเป็นนัย ล้วนเป็นการโฆษณาผิดกฎหมาย

3. ห้ามแสดงผลลัพธ์เกินจริง (Before-After)

ห้ามนำภาพ “ก่อน-หลัง” มาแสดงผล โดยเฉพาะเมื่อผลอาจเข้าใจว่าสินค้ามีคุณสมบัติ บำรุง หรือรักษา เช่น “ใช้ 30 วัน หน้าใสขึ้น” พร้อมภาพเปรียบเทียบหน้า ทั้งนี้อาจมีข้อยกเว้นในบางกรณีแต่ต้องขออนุมัติจาก อย. ก่อน

4. ห้ามใช้ข้อความที่ทำให้เข้าใจผิด

ตัวเลขหรือสถิติที่ไม่มีหลักฐานรองรับ ถือเป็นสิ่งที่ห้ามใช้ในการโฆษณาโดยเด็ดขาด เช่น

• การอ้างว่า “99% ของผู้ใช้พึงพอใจ” โดยไม่มีข้อมูลการสำรวจที่น่าเชื่อถือ
• การบอกว่า “ลดไขมันในร่างกายได้ถึง 50%” ทั้งที่ไม่เคยผ่านการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ใดๆ

สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นการโฆษณาที่ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดเกี่ยวกับประสิทธิภาพที่แท้จริงของสินค้า

ขั้นตอนการขอใบอนุญาตโฆษณาอาหารเสริม (ฆอ.)

การขอใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) สำหรับอาหารเสริมมีขั้นตอนที่ชัดเจน โดยต้องผ่านระบบสารสนเทศของสำนักงาน อย. (e-Submission) ขั้นตอนมีดังนี้:

1. เตรียมเนื้อหาโฆษณา

รวบรวมสิ่งที่จะใช้ในโฆษณาให้ครบ เช่น ข้อความ รูปภาพ วิดีโอ หรือสื่อต่างๆ จากนั้นตรวจสอบให้แน่ใจว่าเนื้อหาเหล่านั้นไม่ขัดต่อกฎหมาย เช่น ไม่มีการอ้างสรรพคุณรักษาโรค และไม่มีการใช้รูปของแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญประกอบโฆษณา

2. เตรียมเอกสารประกอบการขอ

จัดเตรียมเอกสารที่จำเป็น ได้แก่ สำเนาบัตรประชาชนของผู้ยื่นขอ หลักฐานที่อยู่ ใบรับรองการจดทะเบียนอาหารเสริมจาก อย. (กรณีที่สินค้าขึ้นทะเบียนแล้ว) และใบอนุญาตโรงงาน (กรณีผลิตเอง)

3. ยื่นขอผ่านระบบ e-Submission

เข้าไปที่เว็บไซต์ อย. (www.fda.moph.go.th) สมัครสมาชิก แล้วกรอกแบบฟอร์มขอใบอนุญาตโฆษณาอาหาร พร้อมอัปโหลดเนื้อหาโฆษณาและเอกสารประกอบ จากนั้นชำระค่าธรรมเนียมให้เรียบร้อย

4. รอพิจารณา

อย. จะใช้เวลาประมาณ 7–15 วันในการตรวจสอบคำขอ หากเนื้อหาโฆษณามีส่วนใดที่ต้องแก้ไข อย. จะแจ้งกลับมายังผู้ยื่นคำขอเพื่อดำเนินการปรับปรุง

5. ได้รับใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.)

เมื่อได้รับการอนุมัติ จะได้รับใบอนุญาตโฆษณาอาหาร (ฆอ.) ซึ่งระบุเลขใบอนุญาต วันที่ออก และวันหมดอายุ ควรเก็บต้นฉบับไว้สำหรับการตรวจสอบ และบันทึกไฟล์ดิจิทัลไว้อ้างอิงเวลาโฆษณา

บทลงโทษสำหรับการโฆษณาอาหารเสริมผิดกฎหมาย

หากคุณโฆษณาอาหารเสริมโดยไม่มีใบอนุญาต หรือฝ่าฝืนข้อห้ามต่าง ๆ จะได้รับบทลงโทษตามพ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522 ดังต่อไปนี้:

1. บทลงโทษทางการเงิน (ปรับ)

ถูกปรับเป็นเงินไม่เกิน 300,000 บาท สำหรับการโฆษณาโดยไม่มีใบอนุญาต หรือการโฆษณาที่มีเนื้อหาขัดต่อกฎหมาย

2. บทลงโทษทางอาญา (จำคุก)

จำคุกไม่เกิน 3 ปี บางกรณีอาจถูกลงโทษทั้งปรับและจำคุกพร้อม ๆ กัน โดยเฉพาะกรณีที่สินค้าเกี่ยวข้องกับสุขภาพและมีการอ้างสรรพคุณรักษาโรค

3. อายัดสินค้า

สำนักงาน อย. สามารถสั่งระงับจำหน่ายสินค้า หรืออายัดสินค้าที่โฆษณาผิดกฎหมาย ห้ามนำมาจำหน่ายตั้งแต่นั้นไปจนกว่าจะแก้ไข

4. ความเสียหายต่อแบรนด์

นอกเหนือจากบทลงโทษกฎหมายแล้ว การโฆษณาผิดกฎหมายยังอาจสร้างความเสียหายต่อชื่อเสียงของธุรกิจ ความเชื่อถือจากผู้บริโภค และการถูกสื่อมวลชนทำให้ประจำตัว

วิธีโฆษณาอาหารเสริมให้ถูกกฎหมาย

หากต้องการโฆษณาอาหารเสริมให้ปลอดภัยและถูกกฎหมาย ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนและหลักการต่อไปนี้:

1. ขอใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) ก่อนโฆษณา

นี่คือขั้นตอนสำคัญที่สุด ต้องยื่นคำขอใบอนุญาตโฆษณาอาหารไปยังสำนักงาน อย. และรอการอนุมัติจากนั้นค่อยนำเนื้อหาไปใช้ในการโฆษณา

2. ใช้ภาษาที่ตรงไปตรงมาและไม่เกินจริง

เนื้อหาโฆษณาทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นข้อความ รูปภาพ หรือวิดีโอ ต้องไม่ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด โดยให้พูดถึงเฉพาะประโยชน์ทั่วไปของส่วนประกอบที่มีหลักฐานรองรับ เช่น “มีวิตามินซี” “มีแคลเซียม” หรือ “ช่วยบำรุงกระดูก” และหลีกเลี่ยงการใช้คำที่บ่งบอกถึงการรักษาโรค เช่น “รักษา” “หาย” หรือ “แก้”

3. ระวังการใช้ผู้เชี่ยวชาญหรือดาราในโฆษณา

หากต้องการใช้ผู้เชี่ยวชาญหรือดาราในโฆษณา สามารถทำได้เพื่อความสวยงามหรือดึงดูดใจเท่านั้น แต่ห้ามให้ใช้เพื่อแนะนำสินค้าในเชิงการรักษา หรืออ้างว่าสินค้ามีประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาสุขภาพใดๆ

4. เก็บเอกสารหลักฐานให้พร้อมเสมอ

เก็บรักษาใบอนุญาตโฆษณา ข้อมูลสูตรผลิตภัณฑ์ และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่รองรับคุณสมบัติของสินค้าไว้ให้ครบ เผื่อเจ้าหน้าที่ขอตรวจสอบจะได้แสดงได้ทันที

5. ติดตามดูแลโฆษณาออนไลน์อย่างสม่ำเสมอ

หากมีการโฆษณาบนโซเชียลมีเดีย ควรหมั่นตรวจสอบความคิดเห็นของผู้บริโภคด้วย เพราะบางครั้งคอมเมนต์ หรือรีวิวที่ปรากฏอาจมีการอ้างสรรพคุณเกินจริง ซึ่งอาจทำให้ผิดกฎหมายได้เช่นกัน

สรุป

การโฆษณาอาหารเสริมเป็นเรื่องที่ต้องใช้ความรู้ และความระมัดระวังมาก เพราะต้องปฏิบัติตามกฎหมายหลายฉบับ และหากผิดพลาดจะต้องเสี่ยงต่อการถูกปรับเงิน จำคุก หรือถูกอายัดสินค้า สิ่งที่ต้องจำไว้ก็คือ:

1. ต้องขอใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) จากสำนักงาน อย. ก่อนโฆษณา
2. ห้ามอวดอ้างสรรพคุณรักษาโรค
3. ห้ามใช้ผู้เชี่ยวชาญหรือดาราเพื่อแนะนำสินค้าในเชิงการรักษา
4. ห้ามแสดงโฆษณาเกินจริงหรือข้อความที่ทำให้เข้าใจผิด
5. โฆษณาออนไลน์ก็ต้องทำการขอใบอนุญาต

หากคุณปฏิบัติตามหลักการและขั้นตอนเหล่านี้ คุณจะสามารถโฆษณาอาหารเสริมได้อย่างปลอดภัย มั่นใจ และไม่ต้องกังวลเรื่องกฎหมาย

FAQ

Q: อาหารเสริมที่จด อย. แล้ว ต้องขอใบอนุญาตโฆษณากี่ครั้ง?

A: ต้องขอใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) เพิ่มเติมแยกจากการจดทะเบียน การจดทะเบียนอาหารเสริม (ฆอ.) หมายความว่าผ่านการตรวจสอบความปลอดภัยแล้ว แต่การโฆษณาต้องได้รับอนุมัติเนื้อหาจากสำนักงาน อย. เป็นอีกขั้นตอนหนึ่ง

Q: โฆษณาอาหารเสริมบนเว็บไซต์ของตัวเองต้องขอใบอนุญาตหรือไม่?

A: ต้องขอใบอนุญาตเหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็นเว็บไซต์ของตัวเอง หรือแพลตฟอร์มสื่อสังคมใด ๆ สำนักงาน อย. ถือว่าเป็นการโฆษณา

Q: ค่าธรรมเนียมการขอใบอนุญาตโฆษณาอาหารเสริมเป็นเท่าไหร่?

A: ค่าธรรมเนียมการขอใบอนุญาตโฆษณาอาหาร (ฆอ.) คือ 5,000 บาท ต่อการยื่นคำขอ ไม่คืนเงินหากปฏิเสธการขอ

Q: ใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) สามารถใช้โฆษณาได้นานเท่าไหร่?

A: ใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) มีอายุใช้ได้ 3 ปี นับจากวันที่อนุมัติ หลังจากนั้นต้องขออีกครั้งหรือต่ออายุ

Q: ถ้าตรวจพบว่าโฆษณาผิดกฎหมาย จะได้รับโอกาสแก้ไขหรือไม่?

A: ถ้าเป็นการตรวจสอบจากสำนักงาน อย. ในขั้นตอนการขออนุมัติ จะมีแจ้งให้ปรับปรุงแก้ไข อย่างไรก็ตาม หากพบการโฆษณาผิดกฎหมายหลังจากที่ได้ใบอนุญาตแล้ว และมีการรายงานจากผู้บริโภค สำนักงาน อย. อาจลงโทษทันทีโดยไม่มีโอกาสแก้ไข

บริษัท ซีแอนด์เอสริช 1 จำกัด (C&S Rich 1) มีประสบการณ์กว่า 7 ปี ในการจัดการคำขอใบอนุญาตโฆษณาอาหารเสริมและผลิตภัณฑ์อาหารอื่น ๆ กฎหมายเกี่ยวกับการโฆษณาอาหารเสริมมีความซับซ้อน และข้อกำหนดอาจเปลี่ยนแปลงเป็นครั้งคราว เพื่อให้แน่ใจว่าคุณปฏิบัติตามกฎหมายอย่างถูกต้อง ทีมงานของเรายินดีให้คำปรึกษาฟรีและช่วยให้ธุรกิจของคุณสามารถโฆษณาได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

ดูบริการของเรา: บริการใบอนุญาตโฆษณา | บริการจด อย. อาหารเสริม | บริการใบอนุญาตโรงงาน